Tədqiqatçılar Kaliforniyada iflic olmuş insanlara öz səsi ilə danışmağı bərpa edən bir AI sistemini inkişaf etdiriblər. Bu sistem, beyin dalğalarını danışıq sözlərinə çevirmək üçün nəzərdə tutulub və klinik sınaq iştirakçısında, ciddi iflic olmuş bir şəxsdə uğurla tətbiq edilib. Bu yenilikçi texnologiya, UC Berkeley və UC San Francisco komandaları tərəfindən hazırlanmışdır və beyin-kompüter interfeyslərini (BCI) inkişaf etmiş süni intellektlə birləşdirərək neyron fəaliyyətini eşidilən danışığa çevirir.
Redaksiya məlumat verir ki, bu yeni sistem, beyin siqnallarından danışıq yaratmaq üçün son dövrlərdəki digər cəhdlərlə müqayisədə əhəmiyyətli bir irəliləyişdir. Sistem, beyin səthindən neyron fəaliyyətini birbaşa qeyd edən yüksək sıxlıqlı elektrod arrayları və beyin səthini deşən mikroelektrodlarla işləyir. Eyni zamanda, üzə yerləşdirilən qeyri-invaziv elektromioqrafiya sensorları vasitəsilə əzələ fəaliyyətini ölçür. Bu cihazlar beyinlə əlaqə quraraq neyron fəaliyyətini ölçür, AI isə bunu xəstənin səsi ilə transformasiya etməyi öyrənir.
Sistem, danışıq istehsalını idarə edən motor korteksindən neyron məlumatlarını nümunə götürür və AI bu məlumatları danışığa çevirir. Tədqiqatın baş müəlliflərindən biri Cheol Jun Cho, neuroprotezlərin düşüncənin artikulyasiyaya çevrildiyi siqnalları tutduğunu və bunun ortasında motor kontrol olduğunu qeyd edir.
Bu texnologiyanın əsas irəliləyişləri arasında real vaxtda danışıq sintezi, təbii danışığın bərpası və xəstənin öz səsi ilə fərdiləşdirilmiş danışıq var. AI, xəstənin zədələnmədən əvvəlki səsini istifadə edərək audio yaradır. Xəstələrdə heç bir qalıq vokalizasiya olmadıqda, tədqiqatçılar əvvəlcədən öyrədilmiş mətn-danışıq modelini istifadə edərək itirilmiş detalların yerini doldururlar.
Bu texnologiya, iflic və ALS kimi xəstəlikləri olan insanların həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırma potensialına malikdir. Onlara ehtiyaclarını ifadə etməyə, mürəkkəb düşüncələri çatdırmağa və sevdikləri ilə daha təbii şəkildə əlaqə qurmağa imkan tanıyır. Tədqiqatçılar, AI-nin işləmə sürətini artırmaq, çıxış səsini daha ifadəli etmək və sintez edilmiş danışığa ton, yüksəklik və səs səviyyəsi dəyişikliklərini daxil etmə yollarını araşdırmağı planlaşdırırlar.
Sevinc Kərimova
